Problemet e mjedisit ne Shqiperi

14 Qershor 2008 - Dita e 5 qershorit ishte dita nderkombetare e mjedisit. "Te paksojme emetimet e gazrave dhe te dioksidit te karbomit qe shkaktojne efektet e ngrohjes globale”; kjo ishte motoja e saj. Ne jemi nje vend ku fale perpjekjeve tona dhe nje kompleksi rethanash ndodhemi ne nje pozicionim te lakmueshem nga shume vende te tjera.

Le te kujtojme Shkodren e demokracise. Pervec qendres, ne pjesen me te madhe te lagjeve ka ende mbeturina qe ndodhen aty prej kohesh, rruge plot gropa, te prishura.

Lumi Buna dhe liqeni i Shkodres jane prekur aq shume nga fenomenet e ngrohjes globale saqe siperfaqe te tera jane kthyer ne livadhe me barishte dhe askush nuk shqetesohet per te. Lumi Buna ka nevoje per tu thelluar ndersa liqeni duhet pastruar.

Nese Ministria e Mjedisit ka ndonje projekt per te, atehere pse nuk merr masa per te sistemuar gjithe kete anomali? Cfare standartesh eshte duke mbrojtur Ministria e Mjedisit, kur mjedisi eshte me shume se cdo gje i lidhur me jeten tone? Pse nuk punohet me intensitet ne kete drejtim? A ka ndonje te dhene ministria , apo drejtoria perkatese per situaten e krijuar nga fenomenet e reja, sic jane permbajtja e lendeve toksike ne ajrin e qyteteve kryesore te vendit? Sa eshte permbajtja e bioksidit te karbonit CO2, te bioksidit te azotit NO2 , te oksidit te squfurit, te pluhurave dhe te tymrave? A kemi aparaturat te nevojshme per te kryer matjet dhe per te caktuar nivelet e qendrueshme konform te gjitha konventave nderkombetare si ajo e Vienes, e Montrealit, e Londres si dhe protokollit te Kyotos?

Sot ne te gjitha vendet e botes fill mbas problemeve ekonomike renditen problemet e mbrojtjes se natyres dhe mjedisit. Por asnjehere nuk eshte ngritur si problem ose faktor determinues ne ndikimin e ndotjes, rritja e numrit te makinave ne qytetet kryesore, bile ne nje interviste, z. Xhuveli i’a vinte fajin pluhurave te rrugeve te shkaktuara nga firmat e ndertimit, ndersa puna qendron ndryshe.

Rritja e numrit te makinave jo vetem ka renduar trafikun por, ka ndikuar keq ne cilesine e mjedisit. Si? Shumica e makinave, duke qene te vjetra, qarkullojne pa patur aktivatorin katalitik, dhe per kete nuk behet asnje kontroll, as per t’i ndaluar as per t’i hequr nga qarkullimi.

Ndotjet qe shkaktohen nga keto makina jane pervec tymrave edhe sasira te oksideve te azotit dhe te bioksidit te karbonit. Pervec kesaj , cilesia e keqe e karburanteve, ka pjesen e vet jo te vogel, ne efektin negativ per mjedisin ku jetojme.

Nuk ndodh askund nje fenomen i tille, vetem tek ne, sepse organet perkatese nuk kontrollojne ashtu sic duhet.

Matjet e ajrit duhet te behen ne cdo qytet me parametrat qe njihen si demtues te mjedisit. Eshte e vertete qe ne Tirane ,ISHP me analizat e bera ka nxjerre nje ndotje rreth 8-9 here me te larte se normat e lejuara, nje gje e tille vlen dhe per ujin e pijshem.

Dita e 5 qershorit eshte shenuar edhe si dite e paksimit te emetimit te gazrave te efektit sere. Eshte e qarte, sot nuk kemi nevose per llafe e mendime kontraverse. Shqiperia eshte e prekur nga fenomeni i ngrohjes globale, dhe me kete pune duhet te merret nje ministri e tere, duhet te percaktoje e te vleresoje situatat dhe faktoret qe shkaktojne ato fenomene negative, jo vetem ne toke por edhe ne ajer, lumenjt, liqenet dhe ne bregdetin tone.

Krijimi i nje qendre studimore prane akademise se shkencave per ndryshimet e klimes dhe matjet ne kete fushe te rendesishme eshte nje hap i domosdoshem qe duhet ndermarre.

Sigurisht, cdo gje, per nje pune te sukseseshme,varet nga aftesia drejtuese e kuadrove, drejtorive perkatese dhe e qendrave shkencore apo edhe vete institutit te mjedisit, mbrojtjes se natyres.

Te pakten ato nd/je qe punojne duhet te kene nje program te ministrise mjedisit dhe te kene kushtet per te kryer e per te ndjekur kontrollet cdo dite.

Ne cdo industri, ndotja e ajrit tek vendi i punes, repartet, varet nga niveli i teknologjise se prodhimit, lloji i kimikateve dhe vecorite e tyre. Koncentrimi maksimal i vendit te punes (kmv) eshte vlera maksimale e koncentrimit te materialit te perpunuar, ne forme gazrash, avujsh ose te ndonje substance suspension, qe sipas normave per sektore te vecante, nuk demtojne shendetin e punonjesve.

Ka norma te caktuara qe duhen ndjekur dhe kontrolluar me anen e aparaturave moderne nga laboratoret e nd/jeve dhe te institucioneve shkencore-kerkimore. Prandaj kete duhet ta udheheqe shkencerisht instituti i mjedisit dhe i mbrojtjes se natyres bashke me qendrat studimore te universiteteve ne bashkpunim me laboratoret e nd/jeve. Alternative tjeter nuk besoj se ka.

Alarmante jane bere edhe aksidentet ne minierat e vdekjes ne Bulqize per kushte pune shume te keqija dhe mungese sigurie ne pune. Jane keto arsyet qe minierat po i marrin jeten minatoreve tane dhe askush nuk shqetesohet. As vete ministri Ruli qe eshte pergjegjesi kryesor per ndjekjen e kontrollimin e kushteve e punes se minatoreve, duhet te beje me teper per t’i permiresuar ato sipas standarteve te sigurimit teknik, ose te mos lejoje vazhdimin e punes ne miniere.

Per pakesimin e emetimit te gazrave te efektit sere dhe te ngrohjes globale eshte nenshkruar edhe nje mareveshje nderkombetare. Kjo mareveshje si rjedhim eshte bere edhe per te gjitha ndryshimet e klimes ne Protokollin e Kyotos 1997 dhe parashikon paksimin e jo vetem te bioksidit te karbonit CO2, por edhe te metanit CH4, te bioksidit te azotit NO2 si dhe te tre komponenteve tjere me baze fluor-karbon.

Faktoret e ngrohjes globale kane ndikuar edhe ne klimen e vendit tone duke sjelle ndryshime te saj, rritjen e temperaturave, paksimin reshjeve dhe dimra te bute qe prej 10-12 vjet me pare.

Degradimi ekologjik pra ndodh kur faktoret e mjedisit humbasin cilesine e vet ne krahasim me nevojat e mjedisit. Shkaterrimi ekologjik ndodh edhe nga veprimi i natyres dhe konsiderohet global ne rastin e rritjes se nivelit te ujrave nga shkrirja e akujve.

Per ngrohjen globale njerezit duhet te punojne te gjithe duke krijuar nje qendrim krejtesisht tjeter, te ri ndaj ketij problemi te madh. Nuk duhet pritur, te bejme cfare duhet te bejme sa nuk eshte vone per te evituar situata te renda qe mund te ndodhin. Prandaj ministria perkatese dhe qeveria duhet t’i konsiderojne keto probleme si me kryesoret e punes se tyre.

Shtresa mbrojtese e ozonit nga prania e koncentrimeve te larta te bioksidit te karbonit dhe e gazrave tjere te efektit sere, modifikohet dhe nuk e ka me aftesine mbrojtese duke ndikuar keshtu ne ndryshimet klimatike te pashmangeshme.

Edhe pse Protokolli i Kyotos (aneksi B) nuk e perfshine vendin tone, qeveria dhe ministria e mjedisit duhet te zbatojne detyrat per uljen e sasive te bioksidit te karbonit dhe te gazrave tjere sa te jete e mundur.

Detyra e vjetshme ishte 5% por nuk ka sesi te dihet sesa e kemi nivelin e CO2, CH4, NO2 etj qe te dihet se si eshte zbatuar kjo detyre. Prandaj duhet qe shkenca ti paraprije ketyre problemeve kaq te rendesishme pervec angazhimit ne biologjine molekulare, higjenen industriale, toksikologjine dhe ndotjen.